Feminizm

Feminizmin Öznesi Kimdir?

Meltem Ahıska, Nükhet Sirman ve Gülnur Savran’ın konuşmacı olarak katıldığı “Feminizmin Öznesi Kimdir?” başlıklı tartışmayı moderatör olarak bulunan Gülnur Elçik şu soruyla açıyor: Tarihsel olarak kurulmuş olduğunu iddia ettiğiniz bir kategoriden yola çıkarak kategorileri yıkabilir miyiz ya da tam tersine yeniden üretmiş mi oluruz?

Meltem Ahıska’ya göre feminizmin öznesi en basit ifadeyle “feministleşmiş kadınlar”dır. Ancak burada feminizmden ve kadınlıktan ne anladığımız önemlidir. Ahıska, Elçik’in açılışta yaptığı konuşmayla örtüşen bir şekilde 17. ve 18. yüzyıllardan itibaren homojen bir kategori olarak görülen kadınlıktan bahsediyor. Ahıska, feminizmin öznesini tarihsel olarak şekillenmiş ve bu zeminde feministleşmiş kadınlar olarak tekrar tanımlıyor.

Feministleşmiş kadınları feminizmin öznesi olarak görme konusunda Ahıska’yla hemfikir olan Gülnur Savran, feminizmin öznesinin kolektif, politik bir özne olması gerektiğini söylüyor. Çünkü feminizm, iktidar/egemenlik ilişkisini ve bu ilişkiler çerçevesinde oluşmuş sistemi karşısına alıyor. Savran’a göre feminizm, kadınlar için politika yaparken kadınlar adına değil; feminist kadınlar kendileri adına politika yapıyor.

Nükhet Sirman ise konuşmasında feminizmin öznesinin kim olduğundan çok kim olmadığına odaklanıyor ve feminizmi sorguluyor. Kadınların mücadelesi başka mücadelelerin parçası haline gelince ne olacağını çeşitli örneklerle araştırıyor. Feminizm için “Hangi kadın?” sorusuyla patriarkaya karşı ortaklık bulamadığımız konularda feministlerin tutumunun ne olacağını sorguluyor. Sirman’a göre önemli olan ezilme hiyerarşisi yapmamaktır. Çünkü ırk, sınıf ve kadınlık gündelik hayatta iç içe geçmiştir. Fakat bunu yaparken ittifaklardan söz etmemek gerektiğini savunuyor.

Tartışmada önemli başlıklardan biri olan ittifaklar konusunda Gülnur Savran, özne belirlenirken dayanışmanın önemine vurgu yapıyor. Lezbiyen annenin yadsınan vesayet hakkı ile nafakasını alamayan ev kadını arasında bir bağlantı kurularak kolektif bir özne olunabileceğini savunuyor. Savran’a göre feminizmin çabası da bu. Farklı deneyimler yaşayan kadınların hayatları hakkında feminist bir tahlil aracılığıyla farklı gibi görünen kadın kesimleri arasında köprü kurmak önemli. Ayrıca, erkeklerle kurulacak ittifak hakkında erkeklerin nesnel konumları nedeniyle feministleşemeyeceklerini ifade ediyor. Kadın-erkek ikiliği heteronormativiteyi yeniden üretse bile bu aşamada bu karşıtlık üzerinden politika yapmak kaçınılmazdır, diyor.

Feminizmin hedefini tarihsel olarak kurulmuş kadınlığın ortadan kaldırılması olarak tanımlayan Ahıska, “Kadın doğulmaz, kadın olunur” sözünden yola çıkarak esasen kendini kadın olarak tanımlayan herkesin  feminist olabileceğini söylüyor. Yine de bu, Ahıska için de tam olarak tatmin edici bir ifade değil. Çünkü heteroseksüel erkekler, kadınlık bir grup olarak ortadan kalkıncaya dek feminizmin öznesi olamazlar. Bu zamana kadar itifaklar dönüştürücü bir rol oynayabilir ve bu nedenle ortaklaştırıcı politik stratejiler önemlidir.

Tartışmanın sonuna yaklaştığımızda küreselleşme konusu ortaya atılır. Bu konuda Meltem Ahıska, feminizm bir grup olarak vatandaşlıktan dışlanan, oy kullanamayan, anneliğe mahkum edilen kadınların isyanı sonucu ortaya çıktı, diyerek ortaklıkların öneminin altını çiziyor. Bu ortaklıklar feminizmin küreselleşmesinde önemli yer tutar. Gülnur Savran ise küreselleşmek için belli kimliklere sabir olmamak, kimlikler arası hiyerarşiye sürekli olarak kırmak ve kadınlık durumları arasında bağlantı kurmak gerektiğini söylüyor. Küreselleşmeyi isteyip istemediğinden emin olmadığını ifade eden Nükhet Sirman ise, feminizmi değil sözlerimizi nasıl kitleselleştirebiliriz diye düşünmemiz gerektiğini savunur. Bu konuda “namus cinayeti ile töre cinayeti kadınları böler” fikrini kitleselleştirmeyi örnek verir.

One thought on “Feminizmin Öznesi Kimdir?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s